Enorme vraag naar vrijwilligers: ‘Mensen hebben minder tijd’

16 mei 2019
Veel poppodia, musea, festivals en zorginstellingen steunen grotendeels op de inzet van vrijwilligers. En die lijken er steeds minder te zijn. Tijdens de Nacht van de Vrijwilliger wordt er aandacht gevraagd voor het vrijwilligerstekort. Zijn er echt te weinig en wat wordt eraan gedaan?
Salsadansen met ouderen, bowlen met dak- en thuislozen, migranten leren fietsen en plasticafval op straat opruimen: dit zijn enkele van de programmaonderdelen waarvoor mensen zich kunnen opgeven tijdens de Nacht van de Vrijwilliger.
De nacht is bedoeld om mensen op een laagdrempelige, feestelijke manier te laten kennismaken met vrijwilligerswerk, zegt directeur Astrid Wassenaar van Stichting NL Cares, de organisator van de nacht.
NL Cares stelt in een persbericht dat maatschappelijke instellingen te maken hebben met een tekort aan vrijwilligers. “Er zijn heel veel extra handjes nodig”, zegt Wassenaar. “Vooral voor activiteiten die geen basiszorg zijn, maar extra’s zoals een wandeling, hulp met lezen of een uitje naar de dierentuin. Daar is veel op bezuinigd.”
Minder tijd voor vrijwilligerswerk
Maar is de situatie wel echt zo problematisch? Nee, zegt hoogleraar Strategic Philantropy and Volunteering Lucas Meijs van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij vindt het te kort door de bocht om te zeggen dat er een tekort aan vrijwilligers is. “Het aantal vrijwilligers in Nederland loopt langzaam op, maar de tijd die ze aan vrijwilligerswerk besteden loopt iets terug”, zegt hij. “Er zijn zo’n zeven miljoen vrijwilligers in Nederland. Dat is bepaald geen tekort.”
Volgens een rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zette 48,5 procent van de Nederlanders boven de vijftien jaar zich in 2017 minstens één keer per jaar in als vrijwilliger. Het lijkt er dus vooral op dat er steeds meer vraag is naar vrijwilligers in plaats van dat het aanbod snel afneemt.
“Er zijn bijvoorbeeld 34.000 vrijwilligers in Nederland van de Zonnebloem, die op bezoek gaan bij eenzame ouderen”, zegt Meijs. “Maar er zijn nu eenmaal veel meer eenzame ouderen dan er vrijwilligers zijn.”
De wil om vrijwilligerswerk te doen is er nog wel, maar er is minder tijd voor beschikbaar. “Het wordt wat krapper. Vroeger kwamen mensen tien dagen op ons festival werken, nu draaien ze twee of drie diensten”, zegt Patrick van Lint, vrijwilligerscoördinator van het festival Noorderzon, een elfdaags zomerfestival dat sinds 1991 in Groningen georganiseerd wordt. Het aantal vrijwilligers in het bestand van het festival daalde vorig jaar licht, waardoor er gaten in het rooster vielen.
De vrijwilligers staan achter de bar, verkopen kaartjes, begeleiden publiek naar de juiste plaats, regelen het verkeer en schenken backstage drankjes voor de artiesten en de crew in. “We hadden altijd de luxe dat we in juni het aanmeldformulier voor vrijwilligers online konden gooien en verder niets hoefden te doen, maar dit jaar gaan we voor het eerst de boer op om vrijwilligers te werven”, zegt Van Lint.
‘Iedere dinsdagmiddag vrijwilligerswerk doen, is ouderwets’
“Het idee dat een vrijwilliger zich voor langere tijd iedere dinsdagmiddag vastlegt, is ouderwets”, zegt Wassenaar. “Jonge mensen willen of kunnen dat niet meer.” Daarom probeert ze bij NL Cares het vrijwilligerswerk zo in te richten dat vrijwilligers er geen heel dagdeel meer aan kwijt zijn, maar dat ze ’s ochtends of ’s avonds even twee uurtjes kunnen helpen.
Volgens Meijs kan flexibel vrijwilligerswerk niet alle problemen verhelpen, zoals de tekorten in vrijwillige bestuursfuncties. “Je kunt niet iedere dinsdagmiddag een andere penningmeester hebben”, zegt hij. “Voor bestuursfuncties hebben we nog altijd geen oplossing gevonden.”
‘Persoonlijk contact is het belangrijkste bindmiddel’
Volgens Van Lint is persoonlijk contact het belangrijkste middel om vrijwilligers aan een organisatie te binden. “Je kunt wel oproepen via sociale media doen, maar we organiseren ook bijeenkomsten en hebben kantooruren waarin geïnteresseerden kunnen langslopen. Daar komen zo’n zeventig nieuwe mensen per bijeenkomst op af.”

Hij probeert mensen vooral te wijzen op de plezierige kanten van het festival. “Het zijn de laatste dagen van de zomer en de vakantie is bijna voorbij, maar je kunt nog één keer samen met andere mensen bij de bar of ergens anders aan de slag en de zomer vieren.”

Bron: nu.nl